Czym jest protokół VPN?
Protokół VPN to zestaw zasad, według których Twoje urządzenie i serwer VPN uzgadniają klucze, szyfrują dane i przesyłają je przez internet. Od protokołu zależą szybkość, zużycie baterii, stabilność przy zmianie sieci i to, czy VPN da się łatwo zablokować. W większości aplikacji wystarczy ustawienie „automatycznie” – ale gdy coś nie działa, warto wiedzieć, co zmienić.
WireGuard
WireGuard to dziś standard w usługach konsumenckich. Ma bardzo mały kod – zwykle podaje się ok. 4 tys. linii, wobec ponad 100 tys. w OpenVPN – co ułatwia audyt i zmniejsza ryzyko błędów. Używa stałego zestawu nowoczesnych algorytmów: Curve25519 (wymiana kluczy), ChaCha20 (szyfrowanie), Poly1305 (uwierzytelnianie) i BLAKE2s (skróty). Od wersji 5.6 (marzec 2020) jest wbudowany w jądro Linuksa.
Zalety: szybkość, szybkie łączenie, niskie zużycie baterii. Wady: działa na UDP, więc w sieciach z cenzurą jest łatwiejszy do wykrycia i zablokowania. W podstawowej wersji wymaga też przechowywania przypisania klucza do adresu IP, dlatego dostawcy dodają własne rozwiązania chroniące prywatność.
Własne odmiany WireGuard: NordLynx (NordVPN) z dodatkowym systemem przydzielania adresów, który ma chronić prywatność.
OpenVPN
OpenVPN to protokół z ponad 20-letnią historią i wieloma audytami. Korzysta z biblioteki OpenSSL i obsługuje wiele szyfrów. Działa w dwóch trybach:
- UDP – szybszy, dobry wybór na co dzień, jeśli WireGuard nie działa,
- TCP – wolniejszy, ale łatwiej przechodzi przez restrykcyjne zapory, bo może działać na porcie 443, jak zwykły ruch HTTPS.
OpenVPN jest też często bazą dla obfuskacji (np. serwery z obfuskacją w NordVPN). Wada: większe obciążenie procesora i wolniejsze połączenia niż w WireGuard, co szczególnie widać na routerach i telefonach.
IKEv2/IPsec
Protokół wbudowany w wiele systemów, popularny na telefonach, bo szybko wznawia połączenie po zmianie sieci. Jest łatwy do zablokowania i mniej elastyczny niż OpenVPN. Wbudowany klient VPN w Windows obsługuje m.in. IKEv2, ale nie WireGuard.
Lightway (ExpressVPN)
Własny protokół ExpressVPN, zaprojektowany z myślą o szybkim łączeniu i płynnym przełączaniu między Wi-Fi a siecią komórkową. Dostępny tylko w ExpressVPN.
Protokoły i tryby obfuskacji
Gdy sieć blokuje VPN (hotel, szkoła, kraj z cenzurą), pomaga obfuskacja, czyli maskowanie ruchu VPN jako zwykłego HTTPS:
| VPN | Obfuskacja |
|---|---|
| NordVPN | serwery z obfuskacją (OpenVPN) |
| Proton VPN | protokół Stealth |
| Surfshark | tryb Camouflage i NoBorders |
| ExpressVPN | automatyczna obfuskacja |
| Windscribe | protokoły Stealth i WStunnel |
| IVPN | V2Ray, obfsproxy |
| Mullvad | Shadowsocks, UDP-over-TCP |
| PIA | proxy Shadowsocks w aplikacji |
Których protokołów unikać
PPTP i L2TP bez IPsec to przestarzałe protokoły ze znanymi słabościami. Dobrzy dostawcy ich nie oferują. Jeśli usługa VPN proponuje PPTP jako główną opcję, to sygnał ostrzegawczy.
Który protokół wybrać – ściąga
- Na co dzień: WireGuard (lub NordLynx / Lightway).
- VPN nie łączy się w hotelu lub w pracy: OpenVPN TCP albo tryb obfuskacji.
- Kraj z cenzurą: obfuskacja (zobacz VPN do Chin).
- Router: WireGuard – mniej obciąża procesor routera (zobacz VPN na router).
Najczęściej zadawane pytania
WireGuard czy OpenVPN?
Na co dzień WireGuard – jest szybszy i lżejszy. OpenVPN (zwłaszcza TCP) wybierz, gdy sieć blokuje VPN albo WireGuard nie chce się połączyć.
Który protokół VPN jest najbezpieczniejszy?
WireGuard i OpenVPN są uważane za bezpieczne, pod warunkiem poprawnej konfiguracji przez dostawcę. Unikaj PPTP.
Czym jest NordLynx?
To protokół NordVPN oparty na WireGuard, z dodatkowym systemem przydzielania adresów, który ma chronić prywatność użytkowników.